Jaguar Type 01. Marka nie ogląda się za siebie
Długa maska, nisko poprowadzony dach, ogromne koła i ponad 1000 KM z napędu elektrycznego. Jaguar Type 01 wygląda jak samochód, który powstał według zupełnie innych zasad niż większość współczesnych limuzyn. Ma też kilka zaskakujących cech: nie ma tylnej szyby, oferuje niewiele miejsca na tylnej kanapie, a jego konstrukcja została opracowana specjalnie po to, by zachować proporcje nadwozia. To pierwszy seryjny model nowego Jaguara i zarazem bardzo kosztowny zakład o przyszłość brytyjskiej marki.
Projekt, który od początku miał budzić skrajne reakcje
Type 01 trudno pomylić z którymkolwiek z dotychczasowych modeli Jaguara. Jest długi na ponad 5,2 metra, ale ma zaledwie około 1,4 metra wysokości. Kabinę przesunięto daleko do tyłu, a przednia część nadwozia jest wyjątkowo długa. Z boku samochód przypomina bardziej niskie coupé niż klasyczną limuzynę, choć ma czworo drzwi i cztery miejsca.
Stylistyka Jaguara Type 01 nie powstała z dnia na dzień. Podstawowe kształty samochodu ustalono już w 2021 roku, gdy projekt nosił nazwę Pantera. Później zaprezentowany koncept Type 00 pokazał kierunek, w którym marka zamierza podążać. W przypadku Type 01 Jaguar nie zdecydował się jednak na złagodzenie odważnych form na potrzeby produkcji. Przeciwnie – zachował je niemal bez zmian.
Widać to w prostych powierzchniach nadwozia, mocno zaznaczonych narożnikach i detalach, które nie przypominają klasycznych elementów stylistycznych marki. Z przodu znalazły się wąskie reflektory LED, a z tyłu światła ukryto w strukturze pasa nadwozia. Tradycyjny motyw skaczącego jaguara nie dominuje na karoserii. Niewielkie symbole pojawiają się między innymi na przednich błotnikach.

fot. Jaguar
Nawet nazwa wymaga wyjaśnienia. Jaguar wymawia Type 01 jako „Zero One”. To drobiazg, ale dobrze pasuje do samochodu, który od początku ma zerwać z przyzwyczajeniami.
Także reakcje na projekt są wymowne. Podczas badań konsumenckich przeprowadzonych na sześciu kontynentach, w których uczestniczyło 2500 osób, Type 01 uzyskał więcej najwyższych ocen niż wcześniejsze Jaguary oceniane według tej samej metody. Jednocześnie zebrał więcej ocen najniższych. Samochód podoba się więc części odbiorców wyjątkowo mocno, ale równie wyraźnie zniechęca innych. Dla marki, która chce zmienić swoje miejsce na rynku, taki wynik nie musi być złą wiadomością.

fot. Jaguar
Dlaczego Jaguar musiał zaprojektować własną platformę?
Utrzymanie tak niskiej sylwetki w samochodzie elektrycznym nie jest łatwe. Akumulator zajmuje dużo miejsca, a umieszczenie go pod podłogą zwykle wymusza podniesienie całej kabiny. W Type 01 oznaczałoby to zmianę proporcji, na których najbardziej zależało projektantom.
Rozwiązaniem okazała się nowa platforma JEA, czyli Jaguar Electric Architecture. Nie jest ona wariantem konstrukcji wykorzystywanej w elektrycznych Range Roverach. Powstała specjalnie dla przyszłych Jaguarów i została podporządkowana wymaganiom samochodu o długim przodzie, niskim dachu oraz dużym akumulatorze.
Inżynierowie znaleźli miejsce na część ogniw przed przegrodą oddzielającą kabinę od przedniej części nadwozia. Dzięki temu bateria umieszczona pod podłogą mogła być płytsza. Wymagało to jednak opracowania specjalnych aluminiowych struktur, które podczas zderzenia kierują siły z dala od podzespołów elektrycznych i wokół przedziału pasażerskiego.
Dużo pracy kosztowało również samo nadwozie. Jednym z najtrudniejszych elementów jest duży aluminiowy panel biegnący od przedniego słupka, wzdłuż panoramicznego dachu, aż do tylnej części samochodu. Konstruktorzy nazywają go „Impossible Panel”. Jego kształt jest trudny do uzyskania w aluminium, które podczas formowania może pękać. Dopracowanie oprzyrządowania produkcyjnego zajęło około 1500 godzin.
Nadwozie wykonano w dużej mierze z aluminium, a akumulator stał się integralną częścią konstrukcji. Według Jaguara sztywność skrętna nadwozia wynosi 57 000 Nm na stopień. W praktyce oznacza to, że konstrukcja mniej się odkształca, dzięki czemu zawieszenie może skuteczniej kontrolować pracę kół. To ważne w samochodzie ważącym ponad 2,5 tony.

fot. Jaguar
Trzy silniki zamiast czterech
Układ napędowy Jaguara Type 01 składa się z trzech silników elektrycznych. Jeden napędza przednią oś, a dwa pozostałe odpowiadają za tylne koła. Łączna moc wynosi 1016 KM, a maksymalny moment obrotowy to około 1365 Nm. Przyspieszenie od 0 do 100 km/h zajmuje deklarowane 3,2 sekundy. Prędkość maksymalną ograniczono do około 241 km/h.
Można zapytać, dlaczego przy takich osiągach Jaguar nie zdecydował się na cztery silniki, po jednym na każde koło. Konstruktorzy rozważali tę możliwość, ale uznali, że trzy jednostki lepiej odpowiadają charakterowi samochodu. Dwa silniki przy tylnej osi pozwalają precyzyjnie rozdzielać moment obrotowy między koła, a jednocześnie zachować przewagę tylnej osi w przenoszeniu mocy.
Ma to znaczenie podczas pokonywania zakrętów. Elektronika może zmieniać siłę napędową przekazywaną na każde z tylnych kół, pomagając samochodowi utrzymać obrany tor jazdy. Napęd na cztery koła nie musi więc oznaczać charakterystyki typowej dla auta, które w pierwszej kolejności próbuje przenieść moc na przednią oś.
Jaguar nie zamierza jednak robić z Type 01 elektrycznego samochodu torowego. To grand tourer, czyli auto stworzone do szybkiego pokonywania długich dystansów. Kierowca ma mieć poczucie, że moc jest zawsze dostępna, ale nie musi być wykorzystywana w gwałtowny sposób. Ważniejsza od widowiskowego startu spod świateł jest swoboda przyspieszania podczas jazdy autostradą.
Do wyboru będzie pięć trybów jazdy: Jaguar, Dynamic, Efficient, Ice & Snow oraz Curated. W ustawieniu Dynamic samochód ostrzej reaguje na ruchy kierownicy i pedału przyspieszenia, a zawieszenie staje się sztywniejsze. Efficient służy ograniczaniu zużycia energii, natomiast Curated pozwala dopasować wybrane parametry do własnych preferencji.

fot. Jaguar
Podwozie i aerodynamika muszą poradzić sobie z masą
Przy masie przekraczającej 2,5 tony prowadzenie tak mocnego samochodu wymaga czegoś więcej niż szerokich opon. Z przodu zastosowano zawieszenie z podwójnymi wahaczami poprzecznymi, a z tyłu układ integral-link. Pneumatyczne sprężyny współpracują z aktywnymi amortyzatorami, dzięki czemu charakterystyka podwozia może zmieniać się zależnie od warunków.
Type 01 ma również skrętną tylną oś. Przy niskich prędkościach tylne koła skręcają w przeciwnym kierunku niż przednie, zmniejszając promień skrętu. Podczas szybszej jazdy mogą skręcać w tę samą stronę, co pomaga utrzymać stabilność przy zmianach pasa. W samochodzie o długości ponad pięciu metrów takie rozwiązanie powinno ułatwiać manewrowanie i poprawiać zachowanie na drodze.
Sporo uwagi poświęcono również aerodynamice. Współczynnik oporu powietrza wynosi 0,23, a Jaguar przeprowadził ponad 7000 testów aerodynamicznych, wykorzystując tunel aerodynamiczny i symulacje komputerowe.

fot. Jaguar
Na przedzie umieszczono ruchome przesłony, które otwierają się, gdy silniki lub hamulce wymagają chłodzenia. W pozostałych sytuacjach ograniczają przepływ powietrza. Według producenta pozwoliło to zwiększyć zasięg o około 43 km. Dopracowanie przednich narożników nadwozia przyniosło kolejne około 19 km.
Z tyłu znajduje się aktywny spojler z kilkoma ustawieniami. Przy większych prędkościach może wytwarzać do około 75 kg siły docisku, a pneumatyczne zawieszenie obniża wtedy samochód o około 15 mm. Mniejszy opór powietrza ma pomóc zarówno w stabilności, jak i w ograniczeniu zużycia energii podczas szybkiej jazdy.

fot. Jaguar
Zasięg i ładowanie: duża bateria to dopiero początek
Akumulator Jaguara Type 01 ma pojemność 118 kWh. Instalacja elektryczna pracuje przy napięciu 850 V, co pozwala wykorzystać potencjał szybkich ładowarek. Deklarowany zasięg wynosi do około 724 km według procedury WLTP. Przy długotrwałej jeździe autostradowej Jaguar przewiduje około 515 km.
To wartości producenta, a nie gwarancja wyniku w każdych warunkach. W tak dużym i mocnym samochodzie prędkość, temperatura, obciążenie oraz sposób korzystania z przyspieszenia będą miały istotny wpływ na zużycie energii.
Przy ładowarce prądu stałego o mocy 350 kW uzupełnienie energii odpowiadającej około 322 km zasięgu ma zajmować 13 minut. Jaguar deklaruje też możliwość naładowania akumulatora od 10 do 80 proc. w około 22 minuty, jeśli warunki ładowania będą odpowiednie.
Ciekawiej wygląda sposób działania napędu podczas spokojnej jazdy. Gdy samochód nie potrzebuje dużej mocy, system może wyłączyć tylne silniki i pozostawić napęd przedniej jednostce. Po mocniejszym wciśnięciu pedału przyspieszenia tylne silniki ponownie się uruchamiają. Rozwiązanie ogranicza straty energii, a według Jaguara zwiększa zasięg o około 29 km.
Właśnie takie szczegóły pokazują, że Type 01 nie został zaprojektowany wyłącznie z myślą o imponujących liczbach. Konstruktorzy musieli pogodzić wysokie osiągi z wymaganiami samochodu, który ma sprawdzać się także w długich podróżach.

fot. Jaguar
Cztery drzwi, ale z tyłu nie będzie przestronnie
Wnętrze kontynuuje minimalistyczną stylistykę nadwozia. Przed kierowcą znajduje się 24-calowy ekran OLED, a na konsoli umieszczono dodatkowy, siedmiocalowy ekran dotykowy do obsługi wybranych funkcji. System obejmuje nawigację, multimedia, Apple CarPlay i Android Auto. Większość ustawień będzie dostępna cyfrowo, a sterowanie głosowe wykorzysta rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji.
Projektanci ukryli również głośniki systemu Meridian. Zamiast tradycyjnych maskownic zastosowano listwę dźwiękową biegnącą pod przednią szybą, a pozostałe elementy nagłośnienia wkomponowano w kabinę. Dzięki temu rozbudowany system audio nie zakłóca prostych linii wnętrza.
Z przodu pasażerowie otrzymają fotele z szerokim zakresem regulacji, ogrzewaniem i wentylacją. Panoramiczny dach wpuszcza do kabiny dużo światła, choć jego obecność nie rozwiązuje problemu ograniczonej przestrzeni z tyłu.
Mimo czterech drzwi Type 01 jest w praktyce samochodem w układzie 2+2. Dach opada nisko, a pasażerowie tylnej kanapy mają ograniczoną przestrzeń na kolana i nad głową. Wsiadanie również nie będzie tak wygodne jak w dużej limuzynie. To samochód zaprojektowany przede wszystkim z myślą o osobach podróżujących z przodu, a nie o regularnym przewożeniu czterech dorosłych pasażerów.
Podobnie jest z bagażnikiem. Przestrzeń za tylnymi siedzeniami nie należy do największych atutów samochodu, a układ wnętrza podporządkowano przede wszystkim zachowaniu jego proporcji. Jeśli ktoś szuka luksusowego auta, które ma zastąpić przestronną limuzynę rodzinną, Type 01 może okazać się rozczarowaniem.
Bez tylnej szyby
Jednym z najbardziej nietypowych rozwiązań jest rezygnacja z tradycyjnej tylnej szyby. Jej miejsce w systemie obserwacji zajmuje kamera, która przekazuje obraz na ekran w kabinie, pełniący funkcję cyfrowego lusterka wstecznego. Dzięki temu kierowca może kontrolować sytuację za samochodem, mimo że konstrukcja nadwozia nie zapewnia klasycznego widoku do tyłu.
Rozwiązanie pasuje do formy Type 01, ale wymaga przyzwyczajenia. Nie każdy kierowca będzie od razu czuł się komfortowo, patrząc na ekran zamiast na odbicie w lusterku. W tym przypadku stylistyka rzeczywiście wpłynęła na codzienną obsługę samochodu.
Jaguar za 150 tysięcy funtów
Type 01 ma kosztować znacznie więcej niż większość modeli Jaguara sprzedawanych w ostatnich latach. Cena bazowa na rynku brytyjskim ma wynosić około 120 tys. funtów, natomiast marka przewiduje, że po uwzględnieniu dodatkowego wyposażenia średnia cena może zbliżyć się do 150 tys. funtów. Na rynku amerykańskim orientacyjna cena początkowa została określona na około 130 tys. dolarów.
To zupełnie inne pozycjonowanie niż w przypadku dawnych limuzyn i SUV-ów Jaguara. Marka chce przyciągnąć klientów, którzy szukają luksusowego samochodu o wyrazistej stylistyce i nie oczekują maksymalnej przestronności czy najniższych kosztów użytkowania.
Type 01 nie będzie więc wyborem dla każdego. Jego cena, ograniczona przestrzeń z tyłu i nietypowe rozwiązania konstrukcyjne zawężają grono potencjalnych nabywców. Jaguar liczy jednak na to, że właśnie wyrazisty charakter samochodu stanie się jego największym atutem.
Powodzenie tego projektu ma znaczenie dla całej marki. Jaguar zdecydował się odejść od dotychczasowej formuły i budować przyszłą gamę na własnej platformie elektrycznej. Type 01 jest pierwszym sprawdzianem tej strategii, a kolejne modele będą musiały pokazać, że nie chodzi o jednorazowy eksperyment.
Na razie trudno przesądzać, czy klienci zaakceptują tak radykalną zmianę. Jedno jest pewne: Jaguar nie próbuje już przypominać samego siebie sprzed lat. Zamiast tego stawia na samochód, który ma budzić zainteresowanie własnym wyglądem, techniką i osiągami. Czy to wystarczy, by odzyskać mocną pozycję w świecie luksusowych aut, okaże się dopiero wtedy, gdy Type 01 trafi na drogi.

fot. Jaguar




